Nieuwsbrief Adviesraden

Ξ Uitgelicht

WRR – Rapport Voorbereiden op digitale ontwrichting

De voorbereiding op digitale ontwrichting dient nadrukkelijk onderdeel te zijn van het veiligheidsbeleid en het beleid gericht op de continuïteit van de samenleving. Hiertoe is het onder andere nodig een helder afgebakende wettelijke bevoegdheid voor digitale hulptroepen te creëren. Dat schrijft de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid in zijn rapport ‘Voorbereiden op digitale ontwrichting’, dat op 9 september 2019 verscheen. WRR-voorzitter Prins overhandigde het rapport aan de secretaris-generaal van het ministerie van Justitie en Veiligheid, Siebe Riedstra.

Onze afhankelijkheid van digitale systemen wordt steeds groter. Denk aan dagelijkse handelingen als bellen, reizen of betalen, slimme sensoren in veiligheidssystemen en volledig geautomatiseerde processen in tal van bedrijfstakken. Steeds vaker zijn verschillende systemen ook nog aan elkaar gekoppeld. Met de toenemende interactie tussen fysiek en digitaal komen onze economie, nationale veiligheid en het normale maatschappelijk leven op onvoorziene manieren in gevaar. Er kan enorme schade ontstaan en er kunnen daadwerkelijk slachtoffers vallen.

Wat is digitale ontwrichting?
Door de groeiende verwevenheid van de digitale wereld met de fysieke en de sociale wereld hangen verstoringen van het maatschappelijke leven steeds vaker samen met een ernstige verstoring of uitval van digitale processen. De WRR noemt dit type ontwrichting 'digitale maatschappelijke ontwrichting', of kortweg 'digitale ontwrichting'.

Digitalisering: nieuwe risico’s en kwetsbaarheden
De afgelopen jaren hebben zich in Nederland en daarbuiten allerhande digitale verstoringen voorgedaan. Een belangrijke oorzaak voor deze incidenten zijn cyberaanvallen, maar deze kunnen ook worden veroorzaakt door menselijke fouten, kapotte servers, softwareproblemen of externe facoren als kabelbreuken of electriciteitsstoringen. Het zorgwekkende van deze incidenten is dat zij daarme ook vitale processen in de samenleving aantasten. Essentiële voorzieningen zoals de zorg, het betalingsverkeer, overheidsdiensten en de electriciteitsvoorzieningen raken daarmee in gevaar.

Voorbereiden op ontwrichting
De afgelopen jaren is hard gewerkt aan het voorkómen van digitale ontwrichting. Maar 100% veiligheid bestaat niet, ook niet in het digitale domein. Voor ontwrichtende situaties in de fysieke wereld bestaan professionele crisisorganisaties en uitgebreide wet- en regelgeving. De voorbereiding op een digitale ontwrichting krijgt echter nauwelijks tot geen aandacht. Toch moet deze nadrukkelijk onderdeel zijn van het veiligheidsbeleid en het beleid gericht op de continuïteit van de samenleving. Deze centrale aanbeveling werkt de WRR verder uit met de volgende aanbevelingen:

  • Creëer een helder afgebakende wettelijke bevoegdheid voor digitale hulptroepen.
  • Stel in aanvulling op het huidige Cybersecuritybeeld een Cyberafhankelijkheidsbeeld op, dat inzichtelijk maakt van welke partijen, digitale processen en diensten het functioneren van vitale processen in de Nederlandse samenleving afhankelijk is.
  • Besteed bij het beleid voor vitale infrastructuur meer aandacht aan de ketens en netwerken die vitale processen ondersteunen. Onderzoek bovendien of digitalisering het nodig maakt de prioritering van deze processen aan te passen.
  • Stimuleer onderzoek naar de haalbaarheid van een Nederlandse of Europese cyberpool om schade als gevolg van digitale ontwrichting te verzekeren.
  • Benut nationale en internationale incidentdata beter om lessen te trekken met het oog op toekomstige verstoringen.

Meer informatie

Terug naar overzicht

Nieuwsbrief Adviesraden