Nieuwsbrief Adviesraden

Ξ Gastcolumn

Jan Jaap de Graeff, voorzitter Rli

Naar een duurzaam Europa in een veranderend maatschappelijk klimaat

Op 12 oktober organiseert de koepel van Europese adviesraden voor duurzaamheid (EEAC*) haar 25ste jaarconferentie in Maastricht. Terwijl het zoemt en gonst rond de laatste voorbereidingen, sta ik graag stil bij de betekenis van deze conferentie. Het jubileum is niet alleen reden tot feest. Dit moment daagt ons ook uit om de Europese samenwerking opnieuw te onderzoeken en te kijken naar de rol van instituties en de interface tussen wetenschap, beleid en maatschappij. Met de conferentie spreken we als EEAC de Europese Commissie aan over de implementatie van de 2030 Agenda voor Duurzame Ontwikkeling.

Foto: Fred Ernst

Foto: Fred Ernst

De conferentie vindt plaats precies 25 jaar na de ondertekening van het Verdrag van Maastricht. Europa kan terugkijken op 25 jaar succesvol milieu- en duurzaamheidsbeleid. De EEAC en haar nationale leden hebben op nationaal en regionaal niveau daaraan bijgedragen. In onze rol als adviseur van regeringen en parlementen opereren we al vele jaren als schakel tussen wetenschap, maatschappij en beleid.

Toch is er geen reden om zelfvoldaan achterover te leunen. Kijkend naar de 2030 Agenda voor Duurzame Ontwikkeling is er immers ook reden tot zorg: over het voortdurende dramatische verlies van biodiversiteit, over de risico’s van klimaatverandering, over de beschikbaarheid van voldoende schoon water en het gebrek aan voortgang richting meer sociale gelijkheid en duurzamere financiële systemen. Een en ander leidt tot een onzekere toekomst voor ons allemaal. 

Beleidsadvisering in een veranderend politiek en maatschappelijk klimaat

Europese diplomatie, wetenschappelijk gefundeerd beleidsadvies en politiek commitment hebben de 2030 Agenda voor Duurzame Ontwikkeling mogelijk gemaakt, evenals het klimaatakkoord van Parijs. Maar op dit moment zijn we getuige van een veranderende politieke en maatschappelijke omgeving. Gevestigde wetenschappelijke kennis en beleidsadvisering worden ter discussie gesteld door kritische burgers en zelfs door overheidsinstituties. Er is een nieuw gesternte voor al ons werk aan duurzaamheid.

Hoe kunnen we de 2030 Agenda verder brengen, in het licht van deze veranderende relatie tussen wetenschap, beleid en maatschappij? Tijdens de conferentie gaan we hierover in debat aan de hand van de volgende stellingen.

  1. In het milieu- en duurzaamheidsbeleid verandert de sturing van top-down naar governance met behulp van netwerken. De EEAC en de nationale raden, veelal samengesteld uit zowel wetenschappers als praktijkmensen, zijn goed gepositioneerd om mee te gaan in deze verandering en samen te werken over landsgrenzen, sectorale kokers en institutionele barrières heen. De raden zijn klaar om hun rol te blijven spelen in het adviseren over milieu- en duurzaamheidsvraagstukken.
  2. De implementatie van het duurzaamheidsbeleid vraagt niet alleen een sterke wetenschappelijke basis, maar in toenemende mate ook om de erkenning van andere kennis. Namelijk die van burgers, bedrijven en lokale gemeenschappen. Daarom moet de interface tussen wetenschap en beleid opnieuw vorm krijgen. De raden committeren zich hieraan, bijvoorbeeld door een transparante aanpak van beleidsadvisering, meer co-creatie tussen wetenschappers, beleidsmakers en burgers, nieuwe organisatievormen om met deze co-creatie om te gaan (bijvoorbeeld platformen zoals Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) en Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services (IPBES)), co-regulering (bijvoorbeeld ronde tafels) en methoden waarbij burgers zelf onderzoek kunnen doen of kunnen bijdragen aan wetenschappelijke bewijsvoering.
  3. Op een vergelijkbare manier vergt de implementatie van de Sustainable Development Goals effectieve en afrekenbare instituties. Om de 2030 Agenda verder te brengen is hernieuwde en gedeelde inspiratie nodig voor Europese samenwerking, over de grenzen van landen, sectoren en instituties heen.
  4. Circulaire economie, water, voedsel en landgebruik, duurzame financiering en energie & klimaat zijn de meest uitdagende vraagstukken van de 2030 Agenda. De komende jaren hebben deze onderwerpen prioriteit op de agenda’s van de leden van de EEAC.

Terug naar overzicht

Nieuwsbrief Adviesraden